Doktorze to w końcu stercz, stercze czy prostata?

Stercz to inaczej gruczoł krokowy (po łacinie prostata). Tą ostatnią nazwę w języku potocznym słyszy się najczęściej. Jest to gruczoł o budowie mięśniowo-gruczołowej i wchodzi w skład męskiego układu rozrodczego podobnie jak członek i jądra. Ma kształt kasztana i otacza cewkę moczową u podstawy pęcherza.
Jak to gruczoł produkuje wydzielinę, która stanowi około 10-15% składu nasienia. Zawiera między innymi substancje odżywcze (pokarm) dla plemników, który jest istotny ze względu na „osiągi plemników”. Te mają do przebycia spory dystans i płyną z olbrzymią prędkością 5 metrów na sekundę – plemnik to jest gość! Anatomicznie stercz dzielimy na płaty: prawy i lewy.
Gruczoł krokowy jest otoczony torebką z mięśni gładkich, która kurczy się podczas wytrysku nasienia. Tak więc stercz ma ważną funkcję w rozmnażaniu.

Jak zaczyna się zapalenie prostaty i czy mnie dotyczy?

Może myślałeś, że prostata to problem Twojego dziadka, który wstaje w nocy i stęka przy sikaniu. Niestety to choroba, która dotyczy także młodych mężczyzn. W poprzednich wiekach głównymi przyczynami tego schorzenia była wielogodzinna jazda konna oraz bardzo rozpowszechnione zakażenie rzeżączką. Obecnie zamieniliśmy konie na samochody, dlatego schorzenie to dotyczy właśnie młodych ludzi dużo podróżujących samochodem, zawodowych kierowców, osób spędzający czas przed komputerem, zapaleńców rowerów używających nieprawidłowych siodełek. Po prostu Twoja prostata nie lubi stałego ucisku.
Nic nie zmieniło się od kilkuset lat, natura stworzyła nas bardziej do chodzenia, a nie siedzenia na krześle i przemieszczania się w podobnej pozycji pojazdami.

Najczęściej bakterie wnikają do gruczołu krokowego i wywołują stan zapalny, gdy zapalenie trwa ponad 3 miesiące mówimy o przewlekłym zapaleniu stercza. Zapalenie to najczęstsza przyczyna wizyt młodych mężczyzn w gabinecie urologicznym. Szacuje się, że przewlekłe zapalenie dotyczy ok. 8-10% populacji męskiej, a około 50% mężczyzn może doświadczyć epizodu zapalenia stercza w swoim życiu.
Jest to niezwykle trudny i złożony problem terapeutyczny zarówno dla lekarza jak i pacjenta. Ze względu na trudności w leczeniu, powikłania jakie daje może powodować frustrację u lekarzy i poważne zaburzenia emocjonalne u Pacjentów.

Jakie są objawy zapalenia prostaty?

Problem polega na tym, że choroba ta nie przebiega w jeden sposób tzn. tak jak angina ropna: boli mnie gardło, jest gorączka, są czopy ropne i wszystko jasne.
W przypadku zapalenia gruczołu krokowego możemy mówić o kilku grupach objawów, które w różny sposób występują u poszczególnych pacjentów. Wyróżnia się kilka postaci tej choroby, a dodatkowo dolegliwości mają tendencję do nawracania.

Podstawowy objaw to ból lub dyskomfort w różnych miejscach: na kroczu (zwłaszcza po długim siedzeniu), w jądrach (często promieniujący do krzyża lub pachwin), nad spojeniem łonowym lub w cewce. Po prostu boli albo czujesz, że „coś jest nie tak” w tych okolicach. Kolejno możesz mieć objawy ze strony dolnych dróg moczowych takie same jak Twój dziadek tj. częstomocz, parcia naglące, konieczność oddawania moczu w nocy. Mówiąc krótko ciągle myślisz o toalecie, a do tego mocz może lecieć „słabiutkim” strumieniem. Najgorzej jest, gdy po piwie, lub dwóch, koledzy się bawią, a Ty musisz ciągle biegać do toalety. Możesz mieć dolegliwości związane z wytryskiem takie jak bolesny wytrysk, obecność krwi w nasieniu, zmiany zabarwienia nasienia. Na obraz choroby mogą nakładać się zaburzenia erekcji z osłabieniem potencji i często towarzyszącymi zaburzeniami nastroju pod postacią depresji, nieprawidłowego snu, nerwowości.

Przeczytałem o teście 4-szklanek, czy jest rzeczywiście tak ważny?

Zapalenie gruczołu krokowego przebiega pod różnymi postaciami i stwarza trudności w rozpoznaniu. Zwykłe badanie moczu z posiewem w większości przypadków jest bez znaczenia i wychodzi negatywnie. Zapalenie jest zlokalizowane w gruczole krokowym dlatego musimy uzyskać jego wydzielinę. Naturalną wydzieliną jest nasienie, inną metodą jest uzyskanie wydzieliny przez masaż stercza. Test 4-szklanek Meares-Stameya umożliwia dokładne określenie postaci zapalenia.

Jak się go wykonuje?

Test polega na wykonaniu badania ogólnego i posiewu moczu z czterech jego porcji:
1) początkowej, porcja ta reprezentuje florę cewki,
2) ze środkowego strumienia moczu, porcja ta reprezentuje florę pęcherza moczowego,
Następnie wykonuje się masaż stercza i bada kolejno
3) wydzielinę stercza po masażu stercza, porcja ta reprezentuje florę stercza,
4) moczu pobranego z początkowego strumienia moczu po masażu stercza, porcja ta reprezentuje florę stercza.

Skoro ten test jest taki ważny to dlaczego nie jest wykonywany rutynowo?

Test 4-szklanek wykonuje się rzadko z powodu trudności technicznych. Przede wszystkim dlatego, że powinien być wykonany przy porannym oddawaniu moczu oraz fakt, że konieczne jest posiadanie zaplecza pod postacią laboratorium mikrobiologicznego.

Czy są jakieś inne testy?

Są trzy sposoby inne niż test 4-szklanek. Do badania musi być pobrana wydzielina stercza uzyskana w wyniku masażu lub pobrana z nasienia.
1. Test 2 szklanek-jest to badanie moczu przed i po masażu stercza. Badanie to jest też pomijane ze względu na trudności w bezpośredniej ocenie mikroskopowej.
2. Badanie bakteriologiczne nasienia.
3. Badanie bakteriologiczne wydzieliny uzyskanej w wyniku masażu stercza.
Test 2 szklanek daje w 90% takie same wyniki jak test 4 szklanek jest więc szczególnie wart polecenia. Badanie bakteriologiczne nasienia jak i wydzieliny ze stercza mają zwolenników, jak też przeciwników. Na pewno uzyskiwane wyniki zależą od sposobu wykonania badania.

Co może „wyjść” na teście 4-szklanek?

Umożliwia dokonanie podziału Zapaleń gruczołu krokowego. Są cztery rodzaje:

1. Ostre bakteryjne zapalenie stercza
2. Przewlekłe bakteryjne zapalenie stercza
3. Przewlekły zespół bólowy narządów miednicy dzielący się na:
zapalny – z obecnością leukocytów w wydzielinie po masażu stercza lub nasieniu
niezapalny – bez leukocytów w wydzielinie po masażu stercza lub nasieniu
4. Bezobjawowe zapalenie stercza – obecność leukocytów w wydzielinie lub nasieniu przy braku objawów klinicznych.

Omówię je bardzo krótko. Dlaczego chciałbym byś przeczytał te kilkanaście linijek? Bo jest to ważne dla zrozumienia naszych rozmów i procesu leczenia. Wybacz, jeśli czasem zapomnę się i będę używał zbyt dużej ilość zwrotów medycznych. No więc

I Ostre bakteryjne zapalenie stercza.
W tej postaci mamy bakterie, które wywołują zakażenie.

Jak bakterie dostają się do gruczołu?

Przez cewkę moczową drogą wstępującą, przez naczynia krwionośne, chłonne lub przez ścianę jelita grubego. Najczęściej bakterie wnikają drogą wstępującego zakażenia z cewki moczowej. Często pacjenci mówią, że przed wystąpieniem ostrych objawów odbyli stosunek analny, zimną kąpiel lub praktykowali stosunki bez wytrysków.

Jakie bakterie powodują ostre bakteryjne zapalenie gruczołu krokowego?

Ostre zapalenie gruczołu krokowego w 60-80% jest wywoływane przez bakterie gram-ujemne, głównie Escherichię coli – bakteria ta bytuje w przewodzie pokarmowym człowieka. Inne szczepy to bakterie z grupy Klebsiella, Serratia, Enterobacter. Ziarniniaki Enterococcus są wykrywane w około 10% posiewów.
Jakie są objawy ostrego bakteryjnego zapalenia stercza? Jest to ostra choroba zapalna, która przebiega z bólem w okolicy krocza, zaburzeniami w oddawaniu moczu, gorączką często z dreszczami. Rozpoznanie dla lekarza mającego podstawową wiedzę o tym schorzeniu z reguły nie nastręcza trudności. Wyniki badań laboratoryjnych posiewów z reguły potwierdzają diagnozę.

Czym grozi brak leczenia ostrego bakteryjnego zapalenia prostaty?

Może dojść do powstania ropnia stercza. Wtedy utrzymuje się wysoka gorączka i ból. Gdy ropień przebija się i opróżnia do cewki i odbytnicy następuje poprawa, a z cewki lub odbytnicy płynie ropa. W większości przypadków zapalenie ostre przechodzi w przewlekłe. W tej postaci nie należy wykonywać masażu stercza.

II Przewlekłe bakteryjne zapalenie stercza.
W teście 4-szklanek, w próbkach 3 i 4 jest co najmniej 10 razy więcej bakterii niż w próbkach 1 i 2. W tej postaci czynnikiem sprawczym są nadal te same bakterie. W badaniach stwierdzamy obecność bakterii i objawów. Objawy nie są ostre tylko przewlekłe (mniej nasilone).
Postać ta może być następstwem (może słyszałeś słowo „zejściem”) ostrego zapalenia, jednak większość Pacjentów nie pamięta dokładnego początku dolegliwości. Może kiedyś coś mnie piekło ale nie zwracałem na to uwagi – słyszę. Zapalenie przewlekłe, jak sama nazwa wskazuje, niestety trwa długo. Często towarzyszy mężczyźnie przez całe życie i jest powodem frustracji „zabić nie zabije ale co to za życie”. Polega na występowaniu zaostrzeń i remisji. Zaostrzenia najczęściej występują w okresie jesienno-zimowym, po spożyciu alkoholu, po spożyciu potraw ostrych, w wyniku nieregularnej aktywności płciowej. Okresy abstynencji przerywane dużą krótkotrwałą aktywnością, zmian temperatury, siedzącego trybu życia, jazdy na rowerze.
Objawy nie występują ostro, ale czujesz dyskomfort i zaburzenia w oddawaniu moczu. Objawy zwyczajnie utrudniają życie, często powodują brak sił do życia i pracy, wpływają na życie seksualne.

III Zespół przewlekłego bólu miednicy.
Zapalny lub niezapalny. W tej postaci zapalenia oprócz wyróżnika jakim jest długotrwałość przebiegu nie można stwierdzić czynnika bakteryjnego. Nadal występują objawy, o których mówiliśmy, ale nie ma nigdzie bakterii.

Jeśli nie ma bakterii jak może dojść do zapalenia?

Brane są pod uwagę inne mikroorganizmy, takie jak Chlamydia lub Ureaplazma – to organizmy mniejsze od bakterii, a większe od wirusów, coś pośredniego. Obecność tych mikroorganizmów potwierdzamy pośrednio oznaczając ilość ich przeciwciał w surowicy krwi. Test świadczący o obecności Chlamydii, u 20% chorych z tą postacią zapalenia jest dodatni. Problem w identyfikacji patogenu może leżeć w odizolowaniu bakterii, ponieważ często kanaliki są zamknięte w wyniku zwapnienia. Kolejną przyczyną trudności mogą być przewlekłe stany zapalne w narządzie rodnym partnerek płciowych, dlatego zalecane jest by przebadać partnerkę. Obserwujemy też tzw. zapalenie chemiczne – jeżeli podczas oddawania moczu mocno się napinasz, to mocz może przechodzić do Twojej prostaty drażniąc ją chemicznie. Wynikiem tego podrażnienia jest zapalenie, albo zapalenie już „żyje własnym życiem” i w prostacie zachodzą procesy auto immunologiczne, czyli Twój organizm zaczyna niszczyć swoje tkanki i komórki.

Rozumiesz teraz, dlaczego ciężko jest wyleczyć stan, który do końca nie jest określony.

IIIa W przewlekłym niebakteryjnym zapaleniu stercza w próbce 3. i 4. testu 4-szklanek stwierdza się leukocyturię (>5-10 leukocytów w polu widzenia), a mówiąc prościej leukocyty, czyli krwinki białe zjadają bakterie, a ich obecność świadczy o obecności zapalenia. Mamy więc objawy (obecność krwinek białych), które świadczą o zapaleniu, a nie mamy bakterii. Jest zapalenie bez czynnika sprawczego.
IIIb Typ drugi zespołu przewlekłego bólu miednicy zwany też prostatodynią to postać jeszcze ciekawsza. Są objawy więc jest choroba, a w badaniach nie ma nic świadczącego o chorobie – żadnych krwinek białych, żadnych bakterii. W badaniu przez odbytnicę stercz jest prawidłowy. A pacjent mówi, że ma dość życia. Na tę postać zapalenia stercza zapadają najczęściej mężczyźni w średnim wieku często mają zaburzenia emocjonalne.

Generalnie typ III zapalenia to źródło nieustających frustracji dla pacjentów i lekarzy. To w tej postaci brak zgody wszystkich specjalistów co do tego, jak postępować. Niektórzy sądzą, że głównie w postaci IIIb zaburzenia są wywołane przez zmiany włókien nerwowych, które generują ból.

IV Bezobjawowe zapalenie stercza.
Ten typ zapalenia rozpoznajemy, gdy pacjent nie zgłasza żadnych dolegliwości i czuje się w pełni zdrowo. Często zgłaszają się do lekarza mężczyźni z powodu niepłodności małżeńskiej i po wykonaniu badania nasienia stwierdza się cechy zapalenia. W badaniu przez odbytnicę stercz również wykazuje cechy zapalenia.

Rzeczywiście mechanizm nie jest prosty. Jak więc rozpoznać zapalenie prostaty?

Wywiad! Są objawy jest choroba, ale również:
Diagnostyka mikrobiologiczna. Klasyczny 4-szklankowy test Meares-Stamey jest wykonywany niesłychanie rzadko. W praktyce stosuje się test 2-szklanek (mocz sprzed i po masażu stercza). Ze względu na trudności w bezpośredniej ocenie mikroskopowej preparatu w warunkach porady ambulatoryjnej bardzo często niestety i to badanie jest pomijane.
Badanie bakteriologiczne nasienia wielu lekarzy opiera się na tym badaniu. Umożliwia ono potwierdzenia zapalenia przez obecność krwinek białych oraz stwierdzenia obecności bakterii w posiewie.
Urofluometria to badanie tempa przepływu moczu – umożliwia wykrycie nieprawidłowości w oddawaniu moczu.
Ocena zalegającego po mikcji moczu.
Badanie Poziomu PSA, czyli antygenu sterczowego. Nikt nie udowodnił wpływu zapalenia stercza na występowanie później raka gruczołu krokowego.
TRUS (usg sondą dorektalną) wnosi niewiele, poza stwierdzeniem zwapnień, poszerzeniem naczyń żylnych wokół stercza i pogrubieniem ściany pęcherzyków nasiennych. Może być przydatny w przypadku diagnostyki ropnia lub stwierdzenia torbieli.
Biopsja stercza w celu pobrania materiału do badania mikrobiologicznego nie jest zalecana.

<script>
(function(i,s,o,g,r,a,m){i[‚GoogleAnalyticsObject’]=r;i[r]=i[r]||function(){
(i[r].q=i[r].q||[]).push(arguments)},i[r].l=1*new Date();a=s.createElement(o),
m=s.getElementsByTagName(o)[0];a.async=1;a.src=g;m.parentNode.insertBefore(a,m)
})(window,document,’script’,’https://www.google-analytics.com/analytics.js’,’ga’);

ga(‚create’, ‚UA-105353483-1’, ‚auto’);
ga(‚send’, ‚pageview’);

</script>